July 27, 2011

ካብ ሰነዳት ታሪኽ

ካብ ሰነዳት ታሪኽ

ሃብትኣብ ጽገ
ሻብዓይ ክፍሊ

ቀረብ 1989/1990
እዚ ልዒሉ ዝተጠቕሰ ብላዕለዎት ሓለፍቲ ሰራዊት ምብ/ጀርመን ዝተዋህበ መግለጺ ብዛዕባ ውድዓዊ ኩነታት ኢትዮጵያ: ኣብ ፈለማ 1989 ብጋህዲ ክርአ ጀሚሩ:: መንግስቱ ሃይለማርያም ብዙሕ ትርጉም ዘይብሉ: ብዕለት 7.3.1989 ደብዳበ ናብ አሪክ ሆነከር ጺሒፉ:: ማዕረ ማዕሪኡ ከኣ ንሚስተር ፋሲካ ሲደሊል ናብ ምብ/ጀርመን: ብዕለት 17.3.1989: ብምልኣኽ: ንሚስተር ሆርስት ዶሉስ ነቲ ኣጋጢሙ ዘሎ ሕማቕ ኩነታት ብኣካል ክገልጸሉ ፈቲኑ:: እዚ ልኡኽ መንግስቱ ከኣ: እቲ ኣዝዩ ሕማቕ ዘሎ ኩነታት ገሊጹ:: በበሃህልኡ: ህ.ግ.ሓ.ኤ. ን ህ.ወ.ሓ.ትን ብሓባር ኣብዚ ሓጺር ግዜ ብዘመዝገበኦ ዓወታት ንሰራዊት ኢትዮጵያ: ኣብ ሓደጋ የእትየነኦ ኣለዋ:: ክልቲአን ውድባት ከኣ ሓባራዊ ኮንፈደራላዊ ስርዓት ከቑማ መደብ ኣለወን:: እሳተን ሓደ ሓባራዊ መሪሕነት ዘለወን ኮይነን: እቶም ኣባላት መሪሕነት ከኣ ነሓድሕዶም ይዛመዱ ኢዮም:: ኢትዮጵያ: ካልእ ምርጫ ስለዘይብላ: ሓገዝ ክትልምን ምግዳዳ: ከምዘየሐጉሳ ገሊጻ:: ስለዚ: T-62 ዝዓይነተን ታንክታት 100 ሓባ የድልያ:: ብተወሳኺ: ንኽልተ መዕርፎ-ነፈርቲ ዝኸውን ናይ ባይታ መሳርሕታት: አለክትሮኒካዊን ሂድራውሊክ መሳርሕታት: የድሊ ኣሎ::

መሪሕነት ምብ/ጀርመን። ነዚ ጠለባት’ዚ ከማልእ ብመትከል ቁሩብ ብምንባሩ: ንኣተገባብራ ዝምልከት ተወሳኺ ዘተ ከካይድ: ንሚስተር ሆርስት ዶሉስ ምምዛዙ ኢዩ:: ኣብዚ። ዝተጋህደ ሓደ ጸገም ግን: ብወገን ኢትዮጵያ: መንግስቲ ምብ./ጀርመን ነተን ታንክታት ብጥርሑ ዝህቦ ኢዩ መሲልዎ:: ኣብ ከምኡ መዕለቢ ክብጽሕ ከኣ ዝደፍእ ከምዝነበረ ይግለጽ:: እዚ: ግን ጌጋ ትጽቢት ምዃኑ: ምብ./ጀርመን ብህጹጽ ዝኣረምዎ ኢዩ:: ኣብ ሓደ ብኣባላት ሰራዊት ምብ.ጀርመን ዝተጻሕፈ ጸብጻብ ዝተገልጸ: „ኣብ ሞንጎ ኣምባሳደር ምብ.ጀርመን ኣብ ኢትዮጵያን: ኣባል ፖሊት-ቢሮን ጸሓፊ ማእከላይ-ጀርመንን ዝኾነ ብጻይ ሆርስት ዶሉስን: ብዝተኻየደ ዝርርብ: ነቲ ቅድሚ ሕጂ ኣብ ዝተኻየደ ዘተ ዝሰዓበ ጌጋ ኣተረጓጉማ ኣሪሞሞ ኢዮም:”ይብል:: በዚ ግጉይ ሓበሬታ ከኣ ትጽቢት መሪሕነት ኢትዮጵያ ስለዘስዓበ: መሪሕነት ምብ/ጀርመን: ንመሪሕነት ኢትዮጵያ: ከየጉህን ተስፋ ከየቖርጽን: 30 ታንክታትን። ንመዐርፎ-ነፈርቲ ዝኸውን መሳርሕታትን: ብድምር ኣስታት 12 ሚሊዮን ማርክ ዘወጽእ: ከም “ምሕዝነታዊ ህያብ” ተባሂሉ ክወሃባ ክውስኑ ከለዉ: እተን ዝተረፋ 70 ታንክታት ግን ብንግዳዊ ቅጥዕታት: ብኣስታት 28 ሚሊዮን ማርክ ክሽየጣ ተወሲኑ::

ኣብ ፈለማ ወርሒ 5/1989: ዳግማይ ዘተ ኣብ መንጎ ወከልቲ ምብ/ጀርመንን ኢትዮጵያን ኣብ ኣዲስ ኣበባ ተኻይዱ:: እቲ ዘተ ብዛዕባ ቀረብ ናይተን ተሪፈን ዘለዋ ታንክታትን: ብዘይክኡ ከኣ ቀረብ AKM ዝዓይነተ ሸጓጉጥን 500 ዝኾና L-60 ዝበሃላ መኪና ጽዕነትን: ንምዝርራብ ኢዩ:: ኣብዚ ዘተ’ዚ መንግስቲ ኢትዮጵያ: 70 T-55 ዝዓይነተን ታንክታትን: 500 L-60 ዝበሃላ መኪና ጽዕነትን ክትገዝእ ከምእቲደሊ ገሊጻ:: ኣብቲ ዘተ ግን: እቲ መሸጣ ብዝወሓደ ዋጋ ክኾነላ ተማሕጺና:: እቲ ዋጋታት ብዓሰረተታት ኣሽሓት ክኸውን: ትጽቢታ ገሊጻ:: ብተወሳኺ: ምብ/ጀርመን 22000: AKM ዝዓይነቱ ብረት ብነጻ ክትህብ ተሓቲታ:: እዚ ሕቶ’ዚ ግን ብወገን ምብ/ጀርመን ተቐባልነት ኣይረኸበን: ጥራይ ዘይኮነ: ንነፍሲ ወከፍ ታንክ 180 000 ዶላር: 23125.- ዶላር ንነፍሲ ወከፍ L-60 ዝዓይነተን መኪና: ዋጋ ክትክፈል ጠሊባ:: ነቲ AKM ዝዓይነቱ ብረት’ውን ብጥርሑ ዘይኮነ: ዕዳጋ ብዝውስኖ ዋጋ ክትሸጦ ከምትደሊ ኣፍሊጣ:: ወከልቲ ክልቲአን ሃገራት ኣብ መመርገጺኦም ምስ ተረሩ ከኣ: ወገን ምብ/ጀርመን ካብ ኢትዮጵያ ክወጽኡ ተነጊርዎም::

ድሕሪኡ እንታይ ኣጋጢሙ: ክሳብ ሕጂ ዝፍለጥ የለን:: ሓደ ጭቡጥ ነጥቢ ግን ኣሎ:: ብዛዕባ ቀረብ ታንክታት። ሓደ ምርድዳእ ተፈጺሙ ክኸውን ኣለዎ:: ምኽንያቱ: ኣብ ድሕሪኡ ዝስዓበ ግዜ: T-55 ዝዓይነተን ብዙሓት ታንክታት ንኢትዮጵያ ተዋሂበን ኢየን:: ምናልባት: እዚ ምርድዳእ’ዚ ኣብ ወርሒ 5/ 1989 ኣብ መንጎ መንግስቱ ሃ/ማርያምን አሪክ ሆነከርን ዝተገብረ ክኸውን ይኽእል ኢዩ::

እታ T-55 ዝዓይነታ ታንክ: ሓንቲ ኣረጊት ሞደል ናይ ክፍላ ሓምሳታት ኢያ:: ብምኽንያት ምንካይ ኣጽዋር ምብ/ጀርመን ከኣ ንካልእ „መዓላታት“ ነጻ ተለቒቐን:: እቲ ብቐዳምነት ዝተዋህባ ንብረት ብ27.3.1989 ኢዩ:: ኣብዚ 400 ቦንባታት ናይ T-55 ናብ ኢትዮጵያ ተላኢኹ:: ኣብ ወርሒ 5 ወርሒ 6 1989 ከኣ ታንክታት ተዋሂበን:: ብልክዕ ክንደይ ታንክታት ከምዝተዋህባ: ካብ’ቲ ጽሑፍ ዝርከብ ኣይኮነን:: ሰነዳት ምብ/ ጀርመን ብልክዕ እንተተርጒምናዮ ካብ 100-200 ታንክታት: ብመሰረት ውዕልን ምርድዳእን ክወሃባ ከምዝኾና ተረጋጊጹ:: ሓንቲ ምዕራባዊ ምንጪ: 140 ታንክታት ከምዘተቐረባ ኣቃሊዓ:: ኣብ ሓንቲ ምንጪ ምብ/ጀርመን ዝረኸብክዎ ሓበሬታ ኸኣ: 152 ታንክታት ከምዝነበራ ኢዩ:: ኩሎም ምንጭታት ዝረዳድእሉ ሓደ ሓባራዊ ርእይቶ: ኩለን ኢትዮጵያ ዝጠለብተን ታንክታት ከምዘይተዋህባ ኢየን:: እዘን ታንክታት’ዚአን ኣብ ኢትዮጵያ ሰሪሐን’ዶ ኣይሰርሓን ዝፍለጥ የለን::

ኣብቲ ኣብ ወርሒ 5/1989: ኣብ መንጎ መንግስቱ ሃይለማርያምን አሪክ ሆነከርን ኣብ ዝተኻየደ ዘተ: ጠንቂ ናይቲ ዝተጠልበ ኣጽዋር: ተሓቢሩ ኣሎ:: ኣብቲ ዘተ: መንግስቱ። እቲ ወተሃደራዊ ኩነታት ኣዝዩ እንዳተባልሐ ይኸይድ ስለዘሎ: ወተሃደራዊ ደገፋት ኣገዳሲ ይገብሮ:: „ኢትዮጵያ“ ይብል ኣብቲ መግለጺኡ „ ካብ ሕብረት ሶቭየት ወተሃደራዊ ሓገዝ ዘጥለባ: ናይ ገዛእ ርእሳ ኣጽዋር ስለዘይትውንን ኢያ:: ናይ ገዛእ ርእሳ ኢንዱስትሪ ኣጽዋር ክትተክል ትጽዕር ኣላ:: ኣብ መወዳእታ ከኣ: መንግስቱ ነቲ ምብ/ጀርመን: ወተሃደራዊ ቀረብ ክብ ኣብ ምባል: ዘርኣየቶ ቁልጡፍ ግብረ-መልሲ ኣመስጊኑ:: ዘረብኡ ብምቕጻል: እዚ ሓገዛት’ዚ ካልእ ኣገዳሲ ዝገብሮ ምኽንያት ከምዘሎ ገሊጹ:: ኣብ ገማግም ቀይሕ ባሕሪ: ብሓንቲ ካናድያዊት ኩባንያ: ኣዝዩ ሰፊሕ ዝኾነ ነዳዲ ከምዘሎ ተዳህሲሱ ኣሎ:: እቲ ዳህሳስ ተዛዚሙ ስለዘሎ: እቲ ምህርቲ ኣብ ሓጺር ግዜ ክጅመር ኢዩ:: እዚ ኣዝዩ ትስፍው ዝኾነ ፕሮጀክት’ዚ: ነቲ ቁጠባዊ ኩነታት ናይ’ዛ ሃገር ክፈትሕ ክሕግዝ ይኽእል’ዩ:: ማዕረ-ማዕሪኡ ግን: እቲ ፕሮጀክት: ነቶም „ተነጸልቲ“ ሰሓቢ ስለዝኾነን ሓለዋ ክግበረሉ ስለዘለዎ: ኢዩ:: እቲ ትጽቢት ንመዓልቲ ናይ ኣስታት 20 ሚሊዮን ዶላር ዘውጽእ ባረል: ምፍራይ ኢዩ:: ስለዚ: ንሓለውኡ ታንክታት ከድልያና ኢየን:: አሪክ ሆነከር ነዚ ምስ ሰምዐ: ተመሲጡ: ኢትዮጵያ ኣብ ዳህሳስን መፍረ ናይ’ቲ ነዳዲን ደገፍ ምብ/ጀርመን ዘድልያ እንተኾነ ንመንግስቱ ተወኪስዎ:: መንግስቱ ግን ሕቶ ጥውይውይ ኢሉ ከይመለሰ ሰጊርዎ:: እቲ ምስ ካናዳ ዝተገብረ ስምምዕ „ምቹእ“ ከምዝኾነን: እቲ ብወገን ካናዳ ዝግበር ኣገልግሎት ብቀረብ ኣጽዋር ዝዳቀስ ምዃኑን ኢሉ::

ተዋሳእትን መስርሕ ውሳኔታትን

ንኢትዮጵያ ብዝምልከት። ኣብ ፖሊሲ ምብ/ጀርመን ቀንዲ ተዋሳእት በዓል መን ነይሮም? መስርሕ ውሳኔታት ከመይ ነይሮም? ነዞም ሕቶታት’ዚኦም ዝምልሱ: እቶም ኣብ ቤት ጽሕፈት ቨርነር ላምበርትስ ዝርከቡ ዲፕሎማስያዊ ፋይላት ኮይኖም: ንኹሉ ንጥፈታት ምብ/ጀርመን ኣብ ኢትዮጵያ ብንጹር ከምዘብርሁን ይግለጽ:: እቶም ውሳኔታት መብዛሕትኡ ግዜ ናብ’ዞም ዝስዕቡ ሰባት የምርሑ ነይሮም:- ሀርማን ኣክሰን: ቨርነር ላምበርትስ: ፓውል ማርኮቭስኪ: ክላውስ ቪለርዲንግ: ኣለክሳንደር ሻልክ: ኦስካር ፊሸር:አሪክ ሆነከር: ቪሊ ሽቶፍ ::

ኣብቲ: መሰረታዊ ሕቶታት ክኸውን ከሎ: ሆነከርን ፊሸርን ይሕበሩ ነሮም:: ንኣብነት: ብዛዕባ ጻውዒት ሓገዝ ኢትዮጵያ ናይ 1977 እሞ ቀረብ’ዚ ኣጽዋርን መኻይን ጽዕነትን ብቀረብ ቡን ለውጢ ክግበር ዝተገብረ ስምምዕ ክጥቀስ ይኽእል:: (…) አሪክ ሆነከር: ኣብ 15.6.1977 ናብ ቨርነር ላምበርትስ ኣብ ዝለኣኾ ተለግራም: 500: W 50 ዝዓይነተን መኻይን ጽዕነት ናብ ኢትዮጵያ ክልኣኻ ዝብል ርእይቶ ሰፊሩ ይርከብ:: ብምቕጻል: ምብ/ጀርመን ንኢትዮጵያ ሓደ ሚእቲ ሚሊዮን ማርክ (ሓያል ባጤራ) ለቓሕ ክትህባ ከምእትኽል ይገልጽ:: ቪሊ ሽቶፍ: ኣብ ሓጋይ 1977 ናብ ፖሊትቢሮ ብዘቕረቦ ጽሑፍ: ካብቲ ሃገራዊ መኽዘናት ዕቑር ንብረት: ሓድ ሓደ ኣቑሑት ንኢትዮጵያ ክልኣኽ ዝብል ጠለብ ኣለዎ:: ኣብዚ ዝጥቀሱ: ማርመላታ: ዕሹግ ስጋ: ዓሳ: ተንዳታት: መከላኸሊ መሸፈኒ: ባደላታት:: (….)
ኣብ መወዳእታ: ብዛዕባ ተወሰኑ ስጉምትታት ናይ ምውሳን ሓይሊ ዝነበሮም: ሆነከርን ሽቶፍን ኢዮም ነይሮም::

ብግብሪ ክርአ ከሎ: መብዛሕትኡ ግዜ: ላምበርትስን ሽቶፍን: ኣብቲ ቅድመ-ምድላዋትን ትግባረን ናይ’ዚ ሓገዛት’ዚ ዝዋስኡ: ጉንተር ሚታግ: ቨርነር ላምበርትስ: ፓውል ማርኮቪስኪ: ኣለክሳንደር ሻልክ ኢዮም::(…)
ኣብሞንጎ’ዞም 4 ሰባት’ዚኦም ዝነበረ ምቅሊት ስራሕ: ከምዚ’ዝስዕብ ነይሩ:-

ኩሉም ጉዳያት „ነገራዊ ደገፍ“: ንኣብነት ቀረብ ኣጽዋር: ንኣለክሳንደር ሻልክ ጎሎድኮቪስኪ ይምልከቱ:: (…) ኩሉ’ቲ ንኢትዮጵያ ዝወሃብ ዝነበረ ኣጽዋር ይኹን መኻይን ጽዕናት እሱ ይቆጻጸሮ ነይሩ:: ኣብቲ መስርሕ: ጸገማት ምስ ዘጋጥሙ ቅልጡፍ ፍታሕ ከምዝረኽቡ ይገብር ነይሩ:: ንኣብነት: እታ ንኢትዮጵያ መኻይን ክትልእኽ ዝተበገሰት ኩባንያ: ፍሉይ ድልየታት ኢትዮጵያ ብመገዲ ኤምባሲኦም ምስተነግሮ: ሚስተር ሻልክ: ኩሉ’ቲ ጉዳይ መስርሕ ምልኣኽ ብቤ.ጽሕፈቱ ከምዝሓልፍ ጌሩ:: ንኩሎም’ቶም ሃጓፋት ዝፈጠሩ ሰባት ከኣ ብዲስፕሊናዊ ስጉምትታት ናይ’ቲ ሰልፊ ኣፈራሪህዎም:: (…) ኢትዮጵያ: ሚሊሺያታታ ካብ ዓሰብ ናብ ምጽዋዕ ብመራኽብ ምብ/ጀርመን ክግዕዙ ንዘቕረበቶ ጠለብ’ውን ተኽእሎ ተግባራውነቱ ኣጽኒዑ ኢዩ:: ምእንት’ዚ: ብሮከን: ላይፕሲግ: ፍሪድሪክ አንጀልስ: ሚተንቫልደ ዝተባህላ: ንግዳዊ መራኽብ ምብ/ጀርመን: ኣብ ውሽጢ 4 ሰዓት ነፍሲ ወከፈን 1200 ሰባት ከግዕዛ ዓቕሚ ነይርወን:: እንተኾነ ኣህጉራዊ ሕግታት ባሕሪ ኣብ ግምት ብምእታው: እተን መራኽብ: ወተሃደራውያንን ናይ ውግእን ኢየን ከብለን ስለዝኽእል: በዚ ምኽንያት ከኣ ብካናል ሱወዝ ምሕላፍ ክእገዳ ይኽእላ: ክብል ነቲ ጸገማት ዘርዚሩ::

ንፖለቲካዊ ሸነኽ ናይ’ቲ ጉዳይ ሓለፍቱ ላምበርትስን ማርኮቭስኪን ኢዮም:: ምስ ወከልቲ ሶማልያ: ኢትዮጵያ: ኤርትራ ዝካየዱ ዝነበሩ ዘተታት: ውዕላትን ስምምዓትን የካይዱ ነይሮም:: ነዚ ዝኸውን ባይታ ብመልክዕ ንድፊ ዘንጽፉ ዝነበሩ ኣሳቶም’ኳ እንተነበሩ: እቲ ንድፍታት ብ ኣክሰንን ሆነካርን ክጸድቁ ነይርዎም:: እዚ ኸኣ ኣሳቶም ጥራይ ወዳእቲ ከምዘይነበሮ የብርሃልካ:: ንኣብነት: እቲ ቨርነር ላምበርትስን ፓውል ማርኮቭስኪን ምስ መንግስቱ ሃይለማርያምን ብርሃኑ ባየህን ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዘካየድዎ ዘተ ይጥቀስ:: እዚ ዘተ’ዚ መሰረታዊ ዝኾነ ብዛዕባ መጻኢ ሽርክነታት ዝምልከት ምርድዳእ ዘጠቓለለ ብምንባሩ: ሓፈሻዊ ኣንፈት ዘትሕዝ ትርጉም ጥራይ ኢዩ ነይርዎ:: እዚ ኸኣ ነቲ ዛጊት ኣብ ሓጋይ 1977 ንኢትዮጵያ ዝወሃብ ዝነበረ ሰፊሕ ቀረብ ኣጽዋር: ሕጋውነት ኣልቢሱ:: ነቲ ኣብ 1978 ዝተገብረ ቀረብ መኻይን ጽዕነት: ባይታ ኮይንዎን ንኢንዱስትርያዊ ምትሕግጋዝ ከኣ ባብ ከፊቱ::

ንመጥቃዕቲ ኢትዮጵያ ኣንጻር ሶማልያ: ከገልግላ ተባሂለን ንኢትዮጵያ ዝተዋህባ ዓበይቲ መኻይን: ብተበግሶ ቨርነር ላምበርትስ ኢየን:: እሱ: ኣብ ካልኣይ ፍርቂ ወርሒ 2/ 1978: በቲ ፍሉይ ልኡኽ ኢትዮጵያ ገሰሰ ወልደኪዳን: ብዛዕባ ህሉው ግንባር ሶማልያ/ኢትዮጵያ ተሓቢሩ ኢዩ:: ኣብቲ ኣብ 16.2.1978 ናብ አሪክ ሆነከር ዝጸሓፎ ደብዳበ: እዚ ዝስዕብ መርትዖታት ኣስፊሩ ይርከብ:- ኣብቲ መጥቃዕቲ ሶማልያ ንምክልኻል ዝግበረሉ ዝነበረ መስርሕ: በጋጣሚ: ኣብ መስመር ምክልኻል ሶማልያ ሓደ ሃጓፍ ብምፍጣሩ: ወተሃደራት ኢትዮጵያ ነዚ ቦታዚ ኣትዮሞ:: ሕጂ ካብዚ ብምብጋስ: ንሰራዊት ሶማልያ ንምኽርዳን ተኽእሎ ኣሎ:: ስለዚ: ብወገኑ (ላምበርትስ) ነዚ ድልየት ኢትዮጵያ ከነማልእ ኣገዳሲ’ዩ ዝብል ርእይቶ ስለዘለዎ: እተን ነቲ መጥቃዕቲ ዘድልያ ዘለዋ ዓይነት መኻይን ክወሃባ ለበውኡ ኣስፊሩ:: ብመሰረት’ዚ ርእይቶዚ ከኣ: 1000 ዓበይቲ መኻይን (W 50): ንኢትዮጵያ ስለዝተዋህባ: በዚ ኸኣ ሰራዊት ሶማልያ ናብ ዶብ ሶማልያ/ኢትዮጵያ ክድፍኡ ኣበርኪተን:: (…)

ቨርነር ላምበርትስን ፓውል ማርኮቭስኪን ኣብ ኣተሓሕዛ ብዙሓት ጉዳያት ምስ ሀርማን ኣክሰን ይረዳድኡ ነይሮም ኢዮም:: ዳርጋ መብዛሕትኡ ግዜ: እቲ ሓበሬታ ንኣክሰን የቕርብሉን ውሳኔኡን ይጽበዩ:: እዚ ዘሪአና ከኣ እሱ ልዕሊኦም ዘሎ ሓላፊ ወይ ጽፍሒ ምዃኑ ኢዩ:: ነዚ ዝኸውን: ኣገዳሲ ኣብነት ዝሓቖፈ ሰነድ ኣብ ቤ.ጽ. ቨርነር ላምበርትስ ዝተረኽበ ይግለጽ:: ኣብ ወርሒ 12/ 1977 ሚስተር ፍሪደል ትራፐን: ቨርነር ላምበርትስ ብዝሃቦ ዕማም መሰረት: ናብ ሱዳን ብምኻድ: ምስ መራሒ ህ.ግ.ሓ.ኤ. ኢሰያስ ኣፈወርቂ ብቐጥታ ናይ ምርኻብ ተኽእሎ ክድህስስ ነይርዎ:: እሱ: ኣብኡ ከይዱ ብዝገበሮ ዳህሳስ: በቶም ቅድሚ ሕጂ ዝነበሩ መጋጠምቲ (mediaters) ዝነበረ ዕድል ከምዘይከኣል ስለዘረጋገጸ: ብካልኦት ከራኽቡ ዝኽእሉ ሰባት: ምስ ኢሰይያስ ኣፈወርቂ ንምርኻብ ክፍተን ርእይቶ ኣቕሪቡ:: እዚ ርእይቶ’ዚ ኸኣ ከም ኣዝዩ ምስጢራዊ ጉዳይ ብተለግራም ናብ ሰለስተ ሰባት: ማለት ናብ ሀርማን ኣክሰን: ቨርነር ላምበርትስ: ፓውል ማርኮቭስኪ ተላኢኹ:: እዚ መልእኽቲ’ዚ ናብ ካልኦት ኣካላት ጨሪሱ ክዝርጋሕ ከምዘይብሉ ምሕጽንታ ተጻሒፉ ይርከብ:: ( እቲ ምኽንያት ከኣ: ምናልባሽ: ኣብቲ ተለግራም ኣስማት ናይቶም ከም ናይ ምብ/ጀርመን መጋጠምቲ ተጠቒሶም ዘለዎ ሰፊሩ ስለዝርከብ’ሞ ነዚኦም ሓደ ጸቢብ ዓንኬል ሰባት ጥራይ ስለዝፈልጥዎ: ከይቃልዑ ስለዝትፈርሀ ኢዩ::) ላምበርትስ: ካብዚ ብምብጋስ ኣብ 13.12.1977 ን ኣክሰን: ነዚ ናይ ትራፐን ርእይቶ ተግባራዊ ክኸውን ሓሳባት ኣቕሪብሉ: ማለት በቶም ሓደሽቲ መራኸብቲ ሰባት እቲ ጻዕሪ ክፍተን ማለት’ዩ:: ኣክሰን: ነቲ ተለግራም ብ 16.12.1977 እዚ ስዕብ ሓበሬታ ኣስፊሩ ናብ ላምበርትስ ሊኢኹዎ: „ በቲ ቀሪብዎ ዘሎ ብ 14.12.1977 ተረጋጊጹ ኣሎ::“ ኣክሰን ብሸነኹ ንሆነከር ምውካሱን ዘይምውካሱን ካብቲ ሰነድ ኣይፈለጥን ኢዩ:: እቲ ኣገዳሲ ግን ላምበርትስ ካብ ኣክሰን ደገፍ ምሕታቱ ኢዩ:: (…) እዚ ኸኣ ኣብ ውሽጣዊ ኣሰራርሓ ናይቲ ሰልፊ: ኣክሰን ኣብ ክፍሊ ኣህጉራዊ ዝምድናታት: ካብቶም ወሰንቲ ላዕለዎት ኣካላት መንግስቲ ምንባሩ ኢዩ:: (…)
ኣብ ቤ.ጽ. ላምበርትስ ብዙሓት መደባትን ዕላማታትን ዝጠቕሱ ክታማት ዘይብሎም ሰነዳት ይርከቡ:: እቲ ትሕዝቶ ናይቲ ሰነዳት ክትሪኦ ከለኻ: ሓደ ሓላፊ ናይ’ቲ ሰልፊ ዝነደፎ ክኸውን ከምዝኽእል ትግምግም:: ስለዚ ኣብ ግምት ዝኣትዉ: ሀርማን ኣክሰን: ቨርነር ላምበርትስ: ወይ ከኣ ፓውል ማርኮቭስኪ ኢዮም:: እቲ ሰነዳት ኣብ ቤ.ጽ. ላምበርትስ ብምርካቡ: እሱን ማርኮቭስኪን ከምነደፍቲ ክበሃሉ ዝርኣየካ ኢዩ:: ብኻልእ ወገን ክርአ ከሎ ከኣ: ሀርማን ኣክሰን’ውን ክኸውን ይኽእል ኢዩ:: ምኽንያቱ: እሱ ዝያዳ ኣብቲ ምንዳፍ ዕላማታትን መደባትን ይሳተፍ ብምንባሩን: ሓያል ጎድኑ ኣብከምኡ ከምዝኾነን ስለዝፍለጥ ኢዩ:: ናይ’ዚ ሕቶ’ዚ ደምዳሚ መልሲ ክርከቦ ዝኽእል: ኪኢላታት ቋንቋ: ነቲ ሰነዳት ተንቲኖም ምስዝመምይዎ ኢዩ:: ስለዚ: እቲ ሕቶ ገና ክፉት ኢዩ::

ሓድሓደ ሰነዳት: ነቲ ምሕንጻጽን ትግባረን ፖሊሲ ምብራቕ ጀርመን: ከበድቲ ትርጉማት ዘለዎም ብምዃኖም: እቲ ሕቶ ክምለስ ኣገዳሲ ኢዩ:: ንኣብነት: እዚ ልዒሉ ዝተጠቕሰ ሰነድ: ነተን ኤርትራውያን ሓርነታውያን ግንባራት “ንምፍንጫል” ዝብል ትሕዝቶ ከምዝነበሮን: ስለዘይተኸተመ ከኣ መን ጸሓፊኡ ኣይፍለጥን ኢዩ::

…ይቕጽል

Hirgigo power plant: Project worth over 98 Million...

Cabinet Ministers holds meeting

“Beyond Refugee Crisis and Human Tracking...

Engaging & Understanding the Horn of Africa...

Speech by H. E. Ambassador Hanna Simon, Permanent...

The Board of Directors of the African Development...