July 4, 2011

ካብ ሰነዳት ታሪኽ

ካብ ሰነዳት ታሪኽ

Part 2


ሃብትኣብ ጽገ
ካልኣይ ክፍሊ

I. ቀረብ መኻይን ጽዕነት
ማዕረ ማዕረ’ቲ ምዕጣቕ ሰራዊት: ምብራቕ ጀርመን: እቲ ዓቕሚ ምንቅስቓስ ሰራዊት ኢትዮጵያ ክብ ንምባልን ኣብ ዘተኣማምን ደረጃ ንምብጻሕን ዓቢ ተራ ነይርዋ ኢዩ:: ኣብቲ ቤ.ጽ. ናይ ሚስተር ላምበርት ዝተረኽበ: ናይ ዕለት 15.6.1977 ናብ አሪክ ሆነከር ዘተላእከ ተለግራም: ብዛዕባ’ዚ ሓበሬታ ሒዙ ይርከብ:: ብኡ መሰረት: ምብራቕ ጀርመን 500 ሓባ: W50 ዝዓይነተን መኻይን ጽዕነት ንኢትዮጵያ ክትህብ ድሉውቲ ከምዝነበረት ሆነከር ይሕብር:: እተን መኻይን ንወተሃደራዊ ወይ ሲቪላዊ ኣገልግሎት ክውዕላ ኢዩ:: ኣብቲ ቀጺሉ ዝመጸ መዓልቲ ኸኣ ብግብሪ 530 ዘውህብ ስምምዕ ተፈሪሙ:: ኣብ ምድላው’ተን መኻይን ግን ሽግራት ተፈጢሩ:: ብመሰረት’ቲ ሚስተር ኪሊንከርትስ: ተኸታታሊ ጉዳያት ምብራቕ ጀርመን ኣብ ኢትዮጵያ: ዝለኣኾ ተለግራም: ካብተን ዝለኣኻ መኻይን: እተን 200 ብሞደል ኣንጎላ ተሰሪሐን: ኣብ ወደብ ሮስቶክ ኣብ መርከብ ክጸዓና ክብላ ከለዋ: ስርዓት ኢትዮጵያ ከምተን ዝደለየን ሞደላት ከምዘይኮና ኣፍሊጡ:: ካብዚ ብምብጋስ: ኤምባሲ ምብራቕ ጀርመን ኣብ ኢትዮጵያ: ሚኒስትሪ ምክልኻል ኢትዮጵያ: ነዘን ሞደላት’ዚአን ከምዝቕበለን ከፍቅድ ከእምኖ መምርሒ ተዋሂብዎ:: ክሊንከርት ግን ነዚ መምርሒ’ዚ ስለዘይተራእዮ: መልእኽቲ ጥርዓን ናብ ሚስተር ቨርነር ላምበርትስ ሊኢኹ:: ቨርነር ላምበርትስ: ኣብቲ እዋን’ቲ ኩሉ ንጥፈታት ምብራቕ ጀርመን ኣብ ኢትዮጵያ ዘወሃህድ ዝነበረ በዓል ስልጣን ኢዩ:: ክሊንከርት ኣብ ደብዳቤኡ ከምዝገለጾ: „ኢትዮጵያ ትደልየን ዘላ ዓበይቲ መኻይን: ንምግዕዓዝ ሰራዊት ዘገልግላ ኮይነን: ብምኽንያት ክሊማ ናይ’ዚ ሃገር: ማለት ከበሳ: ዝናም: ለይቲ ዛሕሊ: ብተንዳ ዝተሸፈና ክኾና’ዩ ዝመርጽ:: እንተድኣ: እዘን ዘይተደለያ – ሞደል ኣንጎላ- ተሰዲደን ግን: እቲ ኣብ ልዕሊ ምብራቕ ጀርመን ዘለዎ እምነት ክትንከፍ ምዃኑ ክፍለጥ ይግባእ:: እዚ ኸኣ ኣብቲ ቁጠባውን ፖለቲካውን ዝምድናታትና ምስ ኢትዮጵያ ብዘይ ኣሉታዊ ጽልዋ ኣይሓልፍን ኢዩ::“

እዚ ኩነታት’ዚ ኣብ መወዳእታ ካልእ ተዋሳኣይ: ተራ ከምዝህልዎ ጌሩ:: እሱ ኸኣ: ኣለክሳንደር ቻልክ ኮይኑ: ሓላፊ ጽላት ንግዳዊ ምውህሃድ ኢዩ:: ናብ ኤምባሲ ምብ/ጀርመን ኣብ ኢትዮጵያ: ተለግራም ብምልኣኽ ከኣ: እተን ኢትዮጵያ ዘጠለበተን ዓበይቲ መኻይን ክለኣኻ ከምዝኾና ሓቢሩ:: ብዛዕባ’ተን ኣብ ሮስቶክ ክጽዓና’የን ዝተባህላ መኻይን: ዝተዋህበ ሓበሬታ ልክዕ ከምዘይኮነን: ነዚ ብዝምልከት ኣብ ሚኒስ. ምክልኻል ኢትዮጵያ: ዝኾነ ይኹን ንጥፈታት ከይግበርን ኣጠንቂቑ:: ኣብዛ ተለግራም’ዚኣ: ብመኪና ዝተጻሕፈ ክታም ኣለክሳንደር ቻልክ ሃልይዎ: ኣብ ትሕቲ ክታሙ ከኣ ብኢድ ዝተጻሕፈ ክታም ቨርነር ላምበርትስ ኣለዎ:: እዚ ማለት ከኣ ቻልክ ድልየት ኢትዮጵያ ንምምላእ: ብፉሉይ ከምዝነጥፍ የርኢ:: ኣብዚ: እቲ ምስ መሪሕነት ኢትዮጵያ ዘሎ መንፈስ ሓባራዊ ምትእምማን ንምድልዳል: ዝዓለመ ፖለቲካዊ ገምጋማት ተራ ከምዝተጻወተ ዝስሓት ኣይኮነን:: እዚ ማለት ከኣ ፖለቲካዊ ደገፍ ናይ’ቲ ሰልፊ ንምርካብ: ብዝምልከቶ ኣባል ናይ’ቲ ሰልፊ ብምፍራም ኣረጋጊጹ:: ካልኣይ ሰፊሕ ቀረብ ዓበይቲ መኻይን ሞደል W50 ኣብ ቀዳማይ ፍርቂ ዓመት 1978 ተኻይዱ:: እዚ: ብመሰረት’ቲ ናይ 10.2.1978 ዝቐረበ ጠለብ ኢትዮጵያ ዝተፈጸመ ኮይኑ: ኣብቲ ኣንጻር ሶማልያ ዝተኻየደ መጥቃዕታዊ ስርሒታት ከገልግላ ዝተባህላ: ሓደ ሽሕ ዓበይቲ መኻይን ሞደል W50 ዘጠቓለለ ኢዩ:: ብተወሳኺ ከኣ: 300 ሞደል W50 ንሲቪላዊ መዓላ ተጠሊበን:: ነቲ ዝነበረ ወተሃደራዊ ኩነታት ንምግላጽን: ኣድላይነት ወተሃደራዊ ሎጊስቲክ ብዝያዳ ንምብራህ: ከኣ ሓንቲ ኮሚቴ ተመዚዛ ንምብ/ጀርመን ብምኻድ: ምስ ቨርነር ላምበርትስ ተራኺባ:: ላምበርትስ ብወገኑ: ነቲ ልኡኽ ኢትዮጵያ ዘቕረቦ መርትዖታት ብመልክዕ ደብዳቤ ጺሒፉ: ናብ አሪክ ሆነከር ከምዝስዕብ ጌሩ ኣቕሪብዎ:- መጥቃዕትታት ኢትዮጵያ: ብኸምቲ ዝተሓንጸጾ ይኸይድ ከምዘየሎ: (…) ኣብ ምክልኻል ከተማ ሃረርን: ሓድሓደ ቦታታት ከባቢ ድሬዳዋን: ዝዓለመ መጥቃዕትታት ሶማል: ሰራዊት ኢትዮጵያ: ብሃንደበት: ኣብቲ ወተሃደራዊ መስመራት ሰራዊት ሶማል ዝነበረሉ ወገን: ኣብ ምዉት ቦታ ኣትዩ:: በዚ ምኽንያት: ኢትዮጵያ ኣብ ገለ ከባብታት 30 ኪ.ሜ.: 60 ኪ.ሜ.: ኣብቲ ገሊኡ ከኣ ክሳብ 100 ኪ.ሜ. ክትደፍእ ኪኢላ:: እዚ: ምስ ወተሃደራዊ ኣማኸርቲ ሶቭየታውያንን ኩባውያንን ብሓባር ዝተሓንጸጸ መደብ: ንሰራዊት ሶማል ኣብ ሃረርን: ድረዳዋን: ጅጅጋን ከርዲንካ: ናብ ሶማል ከየንሳሕቡ መንገዲ ንምዕጋት ዝዓለመ’ዩ ነይሩ:: እዞም ዝተጠቕሱ ሰራዊት ሶማል: እቶም ብሉጻትን ዳርጋ ፍርቂ ናይ’ቶም ምዱባትን ዕጡቓትን ሰራዊት ሶማል ብምዃኖም (30000): ነዚኦም ምስዓር: ወራር ሶማል ምሕምሻሽ ማለት ከምዝኾነ ክፍለጥ ይግባእ::

እዚ መጥቃዕቲ ኢትዮጵያ: ብቀንዱ ኣብ መወዳእታ ወርሒ 2 ወይ ፈለማ ወርሒ 3 ኢዩ ተመዲቡ ነይሩ:: ስለዚ: እዚ ሕጂ ብሃንደበት ተፈጢሩ ዘሎ ምቹእ ወተሃደራዊ ዕድል: ብዝበለጸ ንምምዝማዝ: ኣገዳሲ ኢዩ:: ኣብ ግብሪ ኸኣ: ማሕንቖታት መጎዓዝያ: ብዝያዳ ጎሊሒ ይርአ ኣሎ:: ብፍላይ: ቀረብ ወተሃደራዊ ሎጊስቲክስ ንምግዕዓዝን: ህዝባዊ ኣገልግሎት ንምርግጋጽን: ናብ ወጻኢ ብዓሰብ ዝለኣኽ ሰደድ ንምግዕዓዝ: እዘን መኻይን ጽዕነት የድልያ ኣለዋ::

ኣብቲ ዘተን ውዕልን: ኢትዮጵያ ክሳብ 30% ምንካይ ዋጋ ኣብተን ዓበይቲ መኻይን ክግበር ደፊኣ:: ብተወሳኺ: ኣብ ነዊሕ ዝኽፈል ለቓሕ ሓቲቶም:: ነዚ ዝተዋህበ ምኽንያት ከኣ: እተን ናይ 5ቶን መኻይን ጽዕነት: ናይ ምብ/ጀርመን ጥራይ ክኾና: መንግስቲ ኢትዮጵያ መደብ ኣለዎ:: ካብ ካልኦት ሃገራት ንምግዛእ ዝነበሮ መደብ ከቋርጽ እንተድኣ ኮይኑ: ምብራቕ ጀርመን ተወዳዳሪ ዝኾነ ኩነታት መሸጣ ክትፈጥር ትጽቢት ዝግበረላ ኢዩ:: ስለዚ: ናይ’ዘን ልዕሊ 1000 መኻይን ሞደል W50 ንምሻጥ ዝግበር ውዕል: ንመጻኢ ውዕላት ባብ ክኸፍት ተስፋ ይግበረሉ::

ብወገን ልኡኽ ምብ/ጀርመን: ከምኡ ዝኣመሰለ ተኽእሎታት ከምዝመጽእ ጥርጥር ስለዘይነበሮም: ኣብ ርእሲኡ’ውን መሪሕነት መንግስትን ሰልፍን ምብ/ጀርመን: ንኢትዮጵያ ኣብቲ ኣጋጢምዋ ዝነበረ ወተሃደራዊ ኩነታት ንምድጋፋ ድልየት ስለዝነበሮም: እቲ ውዕል ንምኽታሙ: መተካእታ ኣይነበሮምን:: ካብዚ ብምብጋስ ብዕለት 15.2.1978 ንኢትዮጵያ ኣዝዩ ምቹእ ዝኾነ ውዕል ክፍረም ተኻኢሉ:: በቲ ውዕል መሰረት: ምብ/ጀርመን ንኢትዮጵያ 500 ዓበየቲ ወተሃደራዊ መኻይን W50: ብተወሳኺ 300 ዓበይቲ መኻይን ንሲቪላዊ ስራሕ ዝኾና መደላት: 200 ከኣ ቦጣት ክትሸጠላ ነይርዋ:: ዋጋ ሓንቲ መኪና ካብ ነፍሲ ወከፍ ሞደል: ካብ 11000 ክሳብ 15000 ዶላር ኣቢሉ ክኸውን ከሎ: ዋግአን ብድምር 48.5 ሚልዮን ዶች ማርክ ኣቢሉ ይኸውን:: እቲ ክፍሊት ኣብ 5 ተመቓቒሉ: ማለት 15.12.78, 15.6.79, 15.12.79, 15.6.80, 15.12.80 ክኽፈል ተረዳዲኦም:: ኣብ’ዚ ውዕል’ዚ ካልእ ዘገረም ነገር እንተነይሩ: ምብ/ጀርመን ኣብ ካልእ ጽላታት’ውን ደገፍ ምሃባ’ዩ:: ንኣብነት: ኣብ ሓፈሻዊ ኣገልግሎት: ግብሪን ቀረጽን…ወዘተ ኣዝዩ ምቹእ ኩነታት ምፍቃዳ ኢዩ:: ካልእ ዘገርም ከኣ: ምብ/ጀርመን ኣብ ሃይማኖት ዘይትኣምን ክንሳ: ኣብቲ ምስ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዝገበረቶ ውዕል: ካብ ዓቕመን ንላዕሊ ዝኾነ መለኮታዊ ሓይሊ (ፎርስ መጆር) ዕንቅፋት እንተተፈጢሩ: ክፍሊት ከቋርጽ ተሰማሚዐን::

II. ወደባት
ሓገዛት ምብ/ጀርመን ናብ ኢትዮጵያ ክበጽሕ እንተኾይኑ: እቲ ፍሉይ መራኸቢ ባሕሪ: ወደብ ዓሰብ ብምዃኑ: ፍሉይ ቆላሕታ ዘድልዮ ኢዩ:: ብዕለት 1.7.1977 ዝተኻየደ መጽናዕቲ ምብ/ጀርመን: ብዛዕባ ወደብ ዓሰብ ከምዝስዕብ ይመስል ነይሩ:-
ብድምር 14 መራኽብ ዘራግፋን: ክራጋፋ መስርዐን ዝጽበያን መራኽብ ኣብቲ ወደብ ነይረን
ቀጥታዊ ተኽእሎ ሰደድ ድሩት ነይሩ
ኣስታት 5 ሽሕ ቶን ቡን ንሰደድ ዝተዳለወ ኣብቲ መኽዘናት ናይቲ ወደብ ነይሩ
እቲ ውዳበ ሰደድ ቡን: ኣብ ኢድ ናይ ግሊ ኩባንያታት ብምንባሩ: እቲ ጉዳይ: ምስ መደብ ግዜአን ክሰማማዕ ነይሩዎ::
ስለ’ዚ ጉጅለ መጽናዕቲ ምብራቕ ጀርመን: እዚ ጽላት ሰደድ: ኣብ ኢድ ሰራዊት ኢትዮጵያ ክሰጋገር ሓሳብ ኣቕሪቡ:: ከም ሳልሳይ ነጥቢ: እቲ ወደብ ኣብ ተክኒካዊ ብቕዓቱ: ብዙሕ ጉድለታትን ሕጽረታትን ከምዝነበሮ ተራእዩ:: ንኣብነት: ሓንቲ 25 ቶን ተልዕል: ቀዋሚት ክሬን ጥራይ ነይራ:: ካብ 3 ክሳብ 5 ቶን ዘልዕላ ከኣ 5 ተንቀሳቐስቲ ክሬን: 10 ፎርክሊፍት: ነይረን:: ዓቕሚ ምጽዓንን ምርጋፍን ናይ’ቲ ወደብ: 800 ቶን ቡን ወይ እኽሊ ንመዓልቲ: ምዃኑ ብተዛማዲ ትሑት ኢዩ:: ኣብ ርእሲ’ዚ: ክልተ ሰሓብቲ መኻይን ጥራይ ኣለዋ:: ኣብቲ ስዒቡ ዝመጸ ዓመታት: ነዞም ማሕንቖታት’ዚኦም ፍታሕ ምምጻእ: ቀንዲ ቆላሕታን ሓገዝን ምብራቕ ጀርመን ሲሒቡ:: ኣብ መጨረስትኡ: ኸኣ ብመልክዕ ፕሮጀክት ምብ/ጀርመን: እቲ ምህናጽ ናይ’ቲ ወደብ ክካየድ ተመዲቡ::

ድሕሪ ጥሪ 1977 ሚኒስትሪ ትራንስፖርትን መራኸብታትን ኢትዮጵያን ሚኒስትሪ ህንጻ ምብ/ጀርመንን ሓባራዊ ዘተታት ከካይዱ ጀሚሮም:: ብወገን ኢትዮጵያ: ምጽዋዕ ብኸፊል ንሓደ ሓጺር ግዜ’ውን ኣብ ኢድ ህ.
.ሓ.ኤ. ብምውዳቓ: እዚ ፕሮጀክት’ዚ ዓቢ ቁጠባውን ፖለቲካውን ትርጉም ከምዘለዎ ተገሊጽ:: ብተወሳኺ: ወደብ ዓሰብ: እቲ ዝዓበየ ወደብ ኣብ ቀይሕ ባሕሪ ንምግባሩ ምዃኖም ኣብሪሆም:: ብወገን ምብ/ጀርመን ከኣ: ነዚ መደብ’ዚ ክውን ንምግባር: ክሕግዙ ቁሩባት ምዃኖም ኣረጋጊጾም:: ምእንት’ዚ ከኣ ሓባራዊ ፕሮቶኮል ተፈራሪሞም::

ነቶም ኪኢላታትን: ኢንጂኔሪታትን: መንበሪ ትኸውን መርከብ ክትዳሎ ከኣ ሓሳብ ቀሪቡ:: ብተወሳኺ: ምዝርጋሕ መገዲ ባቡር ካብ ዓሰብ ናብ ኣዲስ ኣበባ: ከም ፕሮጀክት መጽናዕቲ ክካየደሉ ሓሳብ ቀሪቡ:: ብመሰረት ፕሮቶኮላዊ ውዕል 10.2.78: ምብ/ጀርመን ንምምራሕን ንምውህሃድን ናይ’ቲ ሓፈሻዊ መደብን ፕሮጅክትታትን: ከም ሓላፍነት ተቐቢላ:: ብተወሳኺ: ፍሉይ ህንጻዊ ስራሕ: ከም ምህናጽ መዐሸጊ መራኽብን ምእላይ ጭቃን ባዕላ ከተካይድ መዲባ:: ኣብ ርእሲ’ዚ: ቀረብ መሳርሕታት ወደብን: ህንጻዊ መሳርሕታትን መኻይንን: ምድላው ሰራሕተኛታትን ኪኢላታትን ህንጻ: ንዝምልከት ዕማም ንምፍጻም ቅሩብነታ ገሊጻ:: እቲ ስራሕ ኣብ ሰለስተ መደብ ተኸፋፊሉ ክፍጸም መደብ ወጺኡ:: ኣብቲ ቀዳማይ መድረኽ: ዓቕሚ ምጽዓንን ምርጋፍን ናይ’ቲ ወደብ ዘሐይል ህጹጽ ስጉምቲታት ክውሰድ ተመዲቡ:: ኣብቲ ካልኣይ መድረኽ: መርበብ ክረናት ወደብ ብምዝርጋሕ: እቲ ወደብ ከምዝዓቢ ክግበር ኢዩ:: ብተወሳኺ: ዕምቆት’ቲ ወደብ ክውስኽን: ወደብ ንኣሽቱ መራኽብ ክሰፍሕን: ሓደሽቲ መኽዘናት ክስራሕን መደብ ወጺኡ:: ኣብ ሳልሳይ መድረኽ: ሓደሽቲ መዐሸጊ መራኽብን መኽዘናትን: ቀረብ “ዘመናዊ” መሳርሕታት ወደብ ክዳለውን ተመዲቡ:: ብተወሳኺ: ቅድሚ ወደብ ዘሎ ከባብታት ክፈሓር መደብ ወጺኡ:: ብግዜ ክርአ ከሎ: እቲ ስራሕ ካብ 1978 -1981 ክፍጸም ተመዲቡ:: እቲ ፕሮጀክት: ብቐረብ ቡን ኢትዮጵያ ክምወል ተወሲኑ::

…..ይቕጽል

Joint Press Statement between Somalia and Eritrea

President Isaias departs for working visit to...

President Isaias holds talks with Vice Foreign...

President Isaias met and held talks with US...

Eritrean community festival in Riyadh

More diplomatic activities by Eritrean nationals...